Europäische Religionsfrieden Digital
edition published: 2013
language: lat
availability: This file is licensed under the terms of the Creative Commons License CC-BY 4.0 (Attribution 4.0 International) (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

Instrumentum pacis inter Tigurinos & Bernenses, primos Hel - vetiae Cantones Evangelicos, & Quinque Pagos Catholicos, Lucernen - ses, Urios, Suitios, Underwaldios & Tuginos, die 18. Julii & 9 atque 11. Augusti Anno MDCCXII. compositum.

In Linguam Latinam ex Originali Germanico fideliter translatum.

Tiguri, Ex Typographeo Bodmeriano.

In nomine Sacro Sanctae & In - dividuae Trinitatis, Patris, Filii & Spiritus Sancti, Amen!

Manifestum notumque sit om - nibus: Posteaquam communi no - strum omnium cum moerore inter Helvetios, tum Tigurinos atque Bernenses, tum Lucernenses, Urios, Suitios, Underwaldios atque Tuginos, lis & dissensio pro - pter Toggenburgiorum gravamina atque querimonias est exorta, quae tractu temporis eo sensim processit, ut dispo - nente ita divino Numine non in Toggio solum Abbatis - que Sancto Gallensis ditione, sed & in Communibus Provinciis, cumprimis in Comitatu Badensi & Libera Provincia ad ar - ma deventum sit, summa Tigurini cum Bernensibus neces - sitate compulsi, non tantum, ut rebus suis consulerent, Comi - tatum Badensem cum Libera Provincia eiusque oppidis, Ba - da, Mellinga, Bremogarto occuparunt, sed & Turgo - viam atque Rheguscos venire in fidem suam & sibi iura - mentum dicere coegerunt. Quam ob rem caeteri Helvetiae Cantones, Glaronenses, Basileenses, Solodurii, Schaphusia - ni, Abbatiscellani, Sangallenses atque Biennenses pro iusta sua solicitudine, qua pro conservanda almae Patriae liberta - te, tanto cum sudore & sanguine parta, afficiebantur ad re - conciliandam pacem, publica Comitia XIII. Cantonum & Sociorum Arburgum primo & Oltam indixerunt, mox A - rovium ob opportuniorem loci situm communi omnium consensu convocarunt. Quo loco cum Cantonum omni - um Legati comparuissent, indefesso illorum studio curaque eo perducta tandem res est, ut inter Tigurinos & Bernenses cum Lucernensibus Uriisque die 18. Julii Anno MDCCXII. pax sancita, in tabulas relata atque Legatorum nomine Can - tonum suorum subscribentium manu sigilloque munita fue - rit. Quam cum Suitii, Underwaldii Tuginique acceptare nollent, res in apertum bellum & funestiores hostilitates eru - pit, donec tandem omnium Cantonum XIII. Sociorumque Arovii denuo convenientium, qui ad sarciendam pacem plena potestate a supremis suis Magistratibus instructi accesserunt, insigni solertia & solicitudine provida omnis discordia ad - spirante divina gratia & extincta &, si annuet Deus omnium votis, in perpetuum penitus sublata est, idque eo modo atque ordine, quo per capita deinceps dicemus.

Amplissimorum autem Legatorum nomina haec sunt:

Tigurinorum: Johannes Jacobus Escher, Reipublicae Consul. Johannes Jacobus Huldrich, Proconsul.

Bernensium: Samuel Frisching, Dominus in Rümlingen, Signifer Civitatis. Christophorus Steiger, Quaestor. Abra - ham Tscharner: omnes Senatores.

Lucernensium: Johannes Martinus Schweizer, Dominus in Bunast, Schultetus & Signifer Civitatis. Leonhardus Fran - ciscus von Fleckenstein, Proconsul & Signifer Civitatis. Ca - rolus Antonius am Rhein, Senator & Tribunus militaris.

Uriorum: Carolus Alphonsus Bessler, designatus Landa - mannus & Labarophorus. Josephus Antonius Puntiner, Re - gionis Capitaneus, Colonellus & Landamannus. Sebastian Jauch, Regionis Scriba.

Suitiorum: Josephus Franciscus Erler, recens designatus Landamannus. Gilg Christophorus Schorno, Landaman - nus.

Underwaldiorum supra Sylvam: Conradus von Flüh, Landamannus. Nicolaus im Feld, Ex Landamannus & Laba - rophorus. Infra Sylvam: Sebastian Remigius Kaiser, Landa - mannus & Regionis Capitaneus. Ignatius Stulz, Ex-Landa - mannus.

Tuginorum: Beatus Jacobus zur Lauben vom Thurn und Gestelenburg, Dominus zu Hembrunn und Angligken, E - ques, Ex-Landamannus, & Regionis Capitaneus. Wolffgang Damianus Muller, Quaestor. Christianus Hermann. Galläter ex Valle Egeria. Oswald Heggeli, Ex-Landamannus [Korrigiert aus: Ex-Landamnnus.] Monta - nus: Senatores omnes.

Glaronensium: Johannes Henrich Zwicki, Landamannus. Jacobus Gallati Pro Landamannus & Senator.

Basileensium: Johannes Balthasarus Burckard, Consul. Chri - stophorus Burckard, Deputatus & Senator.

Friburgensium: Franciscus Philippus von der Weid [Im deutschen Text sind als Abgesandte Fribourgs François Philippe de Lanthen-Heid und Franz Nikolaus von der Weid angegeben. Möglicherweise liegt in der lateinischen Fassung ein Abschreibfehler vor.]/ Se - nator.

Solodurensium: Johannes Fridericus von Roll, Baro, Domi - nus zu Emenholtz, Urbis Signifer, Eques. Johannes Jacobus Gluz, Eques, Quaestor, Senator.

Schaphusianorum: Michael Senn, Consul. Melchior von Pfisteren, Proconsul.

Abbatiscellanorum Interiorum: Paulus Sauter, Landaman - nus. Exteriorum: Lorenz Tanner, Landamannus.

Sangallensium: Christophorus Hochreutener, Archi- Grammateus, Iuris Utriusque Doctor & Senator.

Biennensium: Petrus Haas, Urbis Signifer & Senator.

I. In ius & ditionem Tigurinorum & Bernensium con - cedit totus Comitatus Badensis cum Oppidis, vicis, agris, civibus, subditis; oppidum etiam Bremogartum, cum iuri - bus supremis, privilegiis & si quae alia ad eos pertinent, sine exceptione ulla.

In Libera Provincia linea Regionis fines signatura a Lunkhofen usque ad Farwangen quamprimum ducatur, ita ut, quicquid infra hanc lineam iacet, ad Tigurinos & Bernen - ses pertineat; quae vero supra hanc lineam sunt, Cantonibus Imperantibus porro pareant. Nova autem linea non nisi su - premum Dominium seu Regionis limites denotabit, & qui - dem ita, ut cuique ius suum, reditus, decimae, pascua promi - scua, Sylvae aliique proventus, quamvis hac linea secentur ac disiungantur, salva integraque permaneant.

Cives Urbis Steinae cis Rheni pontem habitantes cum banno Fundi communis, & quae eo continentur, a Prae - fectura Turgaea & summa Turgoiae iurisdictione eximun - tur, ad urbem Steinam spectaturi in posterum; salvis tamen Bernensium, Friburgensium & Solodurensium, quae hacte - nus heic habuerunt, iuribus.

Tigurini contra atque Bernenses pollicentur Catholicis liberum in supra dictis oppidis atque ditionibus Religionis suae exercitium; pollicentur etiam, Fundationes se, Caeno - bia, Caenobiorum bona, facultates, iura, privilegia, proven - tus, reditus, decimas nec non interiores & exteriores Topar - chas eorumque & aliorum iura sarta tecta conservaturos & defensuros; pollicentur porro oppidum Badam eiusque Cives ita habituros sese clementer, ut ex clementia ipsis prae - standa perpetui gaudii sensum sint percepturi.

Pollicentur praeterea Collegio St. Verenae, quod Zur - zachi fundatum est, cum Praepositura Decanatus, Hierophy - lacium, Canonicatus vel aliud etiam minus munus Ecclesia - sticum vacabit, vacanti muneri successorem ex Quinque Pa - gis &, cum idem munus denuo vacabit, vel ex omnibus Pagis Catholicis vel ex Provinciis Communibus oriundum ali - quem atque ita deinceps alternatim se semper praefecturos; Regale etiam, quo hucusque praefectus gaudebat, illibatum relicturos.

Quinque Pagis Catholicis non minus atque caeteris Hel - vetiis atque Helvetiorum Sociis, vi foederum & more hucus - que inter nos observato, per terras a nobis iam occupatas li - ber transitus, liber commeatus, liberum commercium datur ita, sine novo solvendorum tributorum aut vectigalium one - re, prout huius iuris reciproci vices Tigurini & Bernen - ses merito exspectant & reposcunt. Quae tamen ita intelli - genda sunt, ut quicunque intra biennium ab hoc tempore cum opibus suis alio, non tamen extra Helvetiae limina, abi - bunt, immunes sint a detractionis onere. Qui vero post ex - actum biennium veteres mutare sedes etiam intra communis Patriae fines cogitant, demigrationis & immigrationis con - sueta onera ferant, Salvo iterum, quod in his terris Glaro - nenses habent iure veteri.

II. Tigurini & Bernenses retinebunt (reservato etiam hic suo Glaronensibus iure) urbem Rapersvilam cum ponte, Villa, vectigalibus & omnibus suis appertinentiis, secundum Capitu - lationem die 1. Augusti Anno MDCCXII. utrinque consignatam vicum etiam e regione urbis situm Hurden cum spatio 3000 pedum communium, e medio vico circumquaque dinumeran - dorum. Cautum etiam est, ut vici huius sessores libero reli - gionis suae exercitio, ecclesiasticis & secularibus iuribus, pri - vilegiis & bonis suis nemine prohibente fruantur, inteme - rato etiam iure, quod in Suitiorum Territorio habuerunt; hactenus. Pactum quoque est, ut in vico hoc nulli aggeres, nulla munimenta ab hac illave parte excitentur, munimenta vero durante bello hoc recens exstructa, ad stabiliendam mutuam securitatem & concordiam, iterum diruantur.

III. Admittuntur Bernenses in Condominium [Korrigiert aus: Condominnium.] Turga - vii, Rheguscorum, Sarunetum & residuum Liberae Provin - ciae tractum, hac scilicet lege, ut Tigurinis post finitam Prae - fecturarum harum administrationem primi succedant.

IV. Quia Tigurini & Bernenses Turgaviorum & Rhe - guscorum praefecturas iis, quorum imperio hactenus rege - bantur, hac lege restituunt, ut in rebus Religionem & Regi - men Politicum spectantibus paritas aequitasque iuris antea introducatur & stabiliatur: ita convenit, ut ad evitandas in Communibus Provinciis controversias futuras iustam que & pacificam gubernationem instituendam, Evangelici in Provinciis Communibus, in quibus utraque Religio viget, pari cum Catholicis iure in rebus ad Religionem & cultum divinum pertinentibus ex aequo gaudeant, & quod utrisque quoad religionis exercitium particulariter proprium est, eo citra controversiam fruantur.

In rebus summa Regalia concernentibus, quaeque com - munis Regiminis, Politiae, Provinciarum Bellique leges at - tinent, suffragiorum numerus nihil decidat, sed si senten - tiae variant, prout cum rem controversam cum Religio - ne nihil commune habere Pars altera asserit, altera con - tendit ipsam etiam Religionem per causam involvi, neque Communibus Provinciis Imperantes Cantones maiore suf - fragiorum numero quicquam obtrudant neque Praefecti eo - rum controversias disceptent, sed in publicum Imperanti - um Cantonum omnium Conventum eas reiiciant integras, in quo per pares numero utriusque Religionis iudices vel amice componantur vel aequo iuri subjiciantur. In aliis vero ca - sibus Imperantes Cantones quicquid pluribus suffragiis deci - derint, ratum esto.

Et quemadmodum Catholicis conceditur, ut res ad Re - ligionem ipsorum & disciplinam Ecclesiasticam spectantes, matrimonialia item & quae Fori Matrimonialis sunt, notus Re - ligionis Catholicae iudex metiatur & diiudicet, ita penes Ci - vitatem Tigurinam solam, tanquam iudicem Evangelicum, erunt tum potestas in Pastores Evangelicos, tum quae ad Re - ligionem Evangelicam, ad disciplinam Ecclesiasticam, ad constitutionem & administrationem Scholarum & iudicium rerum matrimonialium pertinent. Praeceptores vero aliis in rebus, excepta informatione iuventutis & rerum sacrarum instillatione, seculari sive civili iudici subsint porro. Ubi ve - ro huius vel illius Religionis cultores scholam hucusque communem disiungere vel novam sibi condere volent, libe - rum hoc illis esto, si propriis id sumtibus faciant.

Nulla etiam Pars ad alterius Religionis ritus & ceremo - nias suas amplectendas vel ad id, quod cum Confessione eius non convenit, cumprimis non ad festorum dierum observan - tiam, compellenda est. Et quemadmodum in Religione sua eiusque ceremoniis & Processibus Ordinis sacri Pompisque solemnibus non interpellantur, illuduntur, vexantur Ca - tholici, Ita etiam Evangelici in Religione sua & ceremonia - rum sacrarum exercitio impediri, illudi, vexari non debent. Similiter & Praefectis & Subditis iuramentum, cum praestan - dum est, Religionis, quam profitentur, ritibus conveniens imponendum est.

Complacuit praeterea, ut Aedes sacrae vitandae & tol - lendae omnis confusionis futurae causa ab iis, qui primi die - bus Dominicis illas frequentant, inde a verno tempore in Autumnum usque hora VIIIa. & ab Autumno usque in Vernale tempus hora IX. matutina evacuandae cedant aliis, nisi forte inter utramque Partem de alia hora, quam & in fu - turum observare sponte velint, iam convenit, tum ut Aedes illae utrisque per hebdomadam ad ordinaria & extraordina - ria procuranda Sacra sine impedimento promiscue pateant. Quem in finem si quae Pars clavibus ad Aedes sacras & Aedi - tuo destituatur atque Aedituum & claves desideret, gratifi - cetur Parti desideranti Pars altera; ita tamen, ut ea Templi pars, quam Chorum appellant, & Altare ex communibus Ec - clesiae bonis, quam minimo fieri potest spatio, claudantur; tum ut Evangelicis, sicubi Baptisterio carent, Baptisterii ponendi copia haud gravatim detur, tum ut Religioni utri - que proprium Caemiterium iustae capacitatis, in quibus con - suetis sibi ritibus defunctos contumulent, concedatur.

Convenit praeterea ut, si qui ad Sacra sua proprias Ae - des moliri cupiant, suis eas moliantur impensis, iisque utan - tur solis, cumque Parte altera ob ius prioris Templi, quo cedunt, transigant.

Si qui sive huic sive illi Religioni addicti Templum, quo hucusque coniunctim utebantur, accessione nova protende - re & amplificare suis impendiis velint, liberum hoc illis esto, hac tamen cum conditione, ne nova structura ista Religio - num ambarum exercitio fraudi sit vel Catholicorum altaria & Sacraria damnum inde & detrimentum patiantur. Evan - gelici, cum maioris compendii & commoditatis gratia Tem - plum aliud in vicinia adire gestiunt, adibunt illud nemine praepediente.

Caetus, in quibus sola Evangelica doctrina docetur, Bo - na Ecclesiae, qualiacunque illa sint & ex quibuscunque rebus constent, soli possidebunt & administrabunt ipsi. Similiter Catholicis iis in locis, in quibus sola illorum dogmata incul - cantur, Bonorum Ecclesiasticorum administratio committi - tur. In illis vero locis, in quibus Religionis utriusque exer - citium obtinet, Bonorum Ecclesiasticorum nondum divi - sorum seu communium ratio & natura inquiratur, opes elee - mosynis erogandis destinatae pro numero Auditorum utri - usque Religionis dividantur; pars bonorum necessitate exigente ad Campanas & Templorum structuras impen - denda in aequas particulas secetur, utrisque sua portio asser - vanda & administranda tradatur, & quae hac occasione im - pensae fiunt, aequaliter ferantur. Caput seu sors ipsa pecu - niae non minuenda sed augenda potius. Quod ad procuran - da sacra sua ex reliquis utraque Pars hucusque accepit, acci - piat porro. Utriusque denique Religionis consortes ad cul - tus non sui sustentationem in posterum nihil amplius confe - rent.

Collatores munerum Ecclesiasticorum, quae ad Syno - dum Tigurinam pertinent, ex tribus Canditatis idoneis, qui hinc ipsis indicabuntur, unum eligent & pastorum electo - rum aedes sartas tectasque praestabunt.

Bona, quae Pastores in Communibus Provinciis Ger - manicis denascentes relinquunt [Korrigiert aus: relinquuut.], immunia sint a detra - ctione.

Quia Rheguscorum Provinciale Mandatum perperam instituta quaedam non tantum continet, sed & res ad Religio - nem pertinentes confundit & miscet, necessaria eius emen - datio visa fuit: Instrumentum quoque Pacis Provincialis Anno 1531 conditum refigere & rescindere, Recentem vero Pa - cificationem nomine Landsfriden insignire placet, cui Pro - vinciae Praefecti, Ecclesiastici & Civiles Toparchae & Mune - rum Ecclesiasticorum Collatores adstricti alligatique sint.

Ut in iure dicundo & odium & gratia omnis absit, ad di - gnitates & munera utriusque Religionis consortes promiscue provehantur, ita ut quemadmodum Provinciae Scriba in Turgoia Catholicus manet, vicissim apud Turgavios Lan - damannus semper Evangelicus erit.

Munus Scribae Provincialis apud Rheguscos semper ad - ministrabit scriba Evangelicus. Proximus ab eo praefectus Religionis Catholicae membrum esto, constituendum a Summis Magistratibus Catholicis, eiusdem dignita - tis & ordinis futurum, quo erit Evangelicus Praefectus apud Sarunetes, & quo Cantones Imperantes commu - ni consilio ipsum esse volent. In haec autem Scribarum & Landamannorum officia post singula decennia novi surroga - buntur Successores, Catholico veteri novus Catholicus & vice versa Evangelico veteri novus Evangelicus. Ipsa autem electio, cum muneri vacanti Catholicus praeficiendus est, penes Catholicos, cum Evangelicus designandus est, penes Evangelicos erit.

Conventum etiam est, ut in omnibus Comitiis seu Con - ventibus Publicis, cum vel Ecclesiastica vel civilia tractantur, & Reformatus & Catholicus Protocollista Sessionibus com - munibus intersint, eorum Protocolla inter se conferantur & quae transiguntur, in publico Consessu exscripto reciten - tur.

Reliqua Civilia & Militaria officia, qualia sunt Subprae - fecti, Provinciales iudices, Provinciae Apparitores, Duces circulorum, Centuriones ex utraque Religione pari numero legantur. Gynopedii quatuor Causidicis Catholicis in prae - sentiarum addantur duo Reformati: ubi verae ex Catholicis duo e vita discesserint, quatuor Causidici, duo nempe Evan - gelici & duo Catholici in futurum tantum sunto.

In locis, in quibus Reformati cum Pontificiis mixtim de - gunt, haec in Minoribus Iudiciis circa Praetores & iudices constituendos observanda Lex est: Sicubi incolarum huius vel illius Religionis numerus altero tanto major erit, iudi - cum etiam numerus ex eadem Religione creandorum tanto maior erit, ubi vero numerus non prorsus altero tanto ma - ior fuerit, pari tum numero iudices ex utriusque Religionis civibus creabuntur. Ipsum vero Dicasterium alternis vici - bus Praetorem modo Evangelicum, modo Catholicum ha - bebit.

Orphani suae Religionis tutores habeant. Peregrini sine Imperantium Cantonum consensu non in popularium seu in - digenarum numerum, populares ubi civitatis & parochiae iure destituuntur, invitis Civibus plerisque, non in catalo - gum Civium vel Parochialium vel Municipum vel Incola - rum recipiantur. Non ipsi etiam Praefecti, non Toparchae, sub praetextu dimidii suffragii, hos civitate donandi ius ha - beant.

Empta in manus mortuas, hoc est ad possessores perpetuos non veniant. Solis Cantonibus Imperantibus, si & caetero - rum Cantonum Imperantium consensum decenter rogave - rint, huiuscemodi emptionis ius esto.

Accusatores, testes, delatores clandestini non amplius au - diendi. Duro imperio, immodicis Dicagraphorum impen - diis aliisque sumtibus iniquis subditi non premendi, sed cle - menter & paterne habendi.

Quod si inter Cantones Imperantes exardescat bellum (quod Deus clementer averruncet) nemo ex illis, quamvis plurium suffragantium Cantonum numero suffultus, a Com - munibus subditis ius postulandi auxilii habet. Subditi me - dios se gerant, non copiis, non pecunia, non annona, non alio auxilio, sed piis ad Deum precibus pro concilianda pace, discordes iuvent.

Cautum etiam est, ne quis in Communibus Provinciis, si - ve Sacri sive Politici Ordinis, munimenta aggeresve [Korrigiert aus: aggreesve.] sive parvos sive magnos, sive regulares sive irregulares sub quo - cunque praetextu sine Imperantium Cantonum communi consensu moliatur.

Rei capitis cum Evangelicae tum Pontificiae Religionis ad demutandam fidem nullo modo compellendi. Si reus, dum sententia ampliatur & differtur, suae Religionis pasto - rem efflagitet, iustis eius precibus officium hoc praesente ali - quo praefecto non denegabitur. Quod si verae lata in illum iam sententia est, pastori, quem expetit, aditus ad eum nemi - ne obstrepente pateat, remotis etiam arbitris; Condemna - tum Pastor etiam ad locum supplicii comitabitur.

Ad vitandas rixas & contentiones omnes rixarumque [Korrigiert aus: rixaruumque.] occasiones, convitia, probra & dicta mordacia neque Eccle - siastici neque Politici Ordinis ulli pro suggestu, in foro vel a - libi locorum loquendo scribendove invicem iaciant. Qui se - cus fecerint, gravi animadversione coerceantur. In publicis & privatis congressibus tum ore tum calamo altera Religio Evangelica, Catholica altera appelletur.

In rebus ad forum pertinentibus, in Successionibus, Haereditatibus, Collocationibus pari omnes iure eademque pertica sine Religionum discrimine tractandi sunt: In confe - rendis praediis beneficiariis, quae Feuda vocant, a beneficia - rio nihil, quod cum Religione eius pugnat, exigendum est.

V. Pace hac omnino etiam comprehenduntur diserte non tantum Helvetii Sociique nostri & Clientes in genere omnes, sed & illi, qui his vel illis Partibus consilium & ope - ram suam in hoc bello commodarunt.

VI. Tigurini, Bernenses & Quinque Pagi Catholici omnibus, qui flagrante bello has vel illas partes sequi vel mis - sis etiam auxiliis iuvare vel negatis irritare sustinuerunt, quin etiam iis, qui Tigurinis & Bernensibus coacti sese dedide - runt, vel etiam dedere sese sponte & in fidem atque clientelam eorum conferre voluerunt, plenam amnistiam & accepta - rum iniuriarum oblivionem pollicentur, quae ipsos a delicti sui culpa [Korrigiert aus: suiculpa.] immunes praestet.

VII. Bello capti post solutos pro datis cibariis sumtus utrinque permutabuntur, & quia Tigurini & Bernenses nu - mero & dignitate longe plures captivos habent, ut animum suum candidi amoris mutui desiderio ardentem demonstrent, omnes post publicatam pacem & soluta cibaria sine λύτρῳ ad suos remittent gratis. Eodem tempore liberi commercii u - sus per omnem Helvetiam restituetur. Merces, aes alienum, rationes & quae alia nomina quisque ante bellum in locis di - versis vel habuit vel deposuit, ad Dominum & possessorem suum pristinum postliminio redibunt.

VIII. Abbas, Decanus & Conventus St. Gallensis, si cum Tigurinis & Bernensibus propter Toggium & terras bello occupatos pacem reconciliare recusent, promittunt [Korrigiert aus: promitunt.] Can - tones reliqui omnes cum Sociis se ad stabiliendam bona fide & confirmandam in Helvetia tranquillitatem eos, donec de pace convenerit, neque in praesenti neque in futurum tem - pus, neque directe neque indirecte adiuturos vel causam eo - rum alia quam amicabili via suscepturos. Et quemadmodum Tigurini cum Bernensibus sedulo adnitentur [Korrigiert aus: adnittentur.], ut negotium hoc cum Abbate eiusque Conventu quantocius compona - tur, Ita & quinque Pagi Catholici cogitatione omni cura - que incumbent, ut amicis artibus promoveatur pax, quo ita tranquillis rebus respiret & felicitate pristina floreat ite - rum dulcis Patria.

IX. Spondent in gratiam reducti Cantones, ut hono - rem & amorem suum liquido testentur, quo tum Christia - nissimi Regis ad Helvetios Legatum, tum Cantones in bello quietos prosequuntur, animumque a pacis studio non alie - num declarent, nullam se de reposcendis impensis in bello fa - ctis mentionem invicem in posterum iniecturos.

X. Pollicentur etiam daturos se operam, ut in Commu - nibus Provinciis lites omnes, res molestae & acerbae, quae a - nimorum rancorem & discidia diuturna pepererunt, sepul - tae bona fide & extinctae iaceant, quae amor & concors inter Helvetios animus reflorescat iterum.

Quamprimum tandem Quinque Pagi praesentis Pacifi - cationis ratihabitionem per certos Tabellarios in manus no - stras tradent, hostilia, exactiones aliaque bellorum mala u - trinque cessabunt militesque ab armis dimittentur.

Ad confirmandam dictorum fidem Amplissimi bello huc - usque implicitorum Cantonum Legati pro sua, quam a summis Magistratibus acceperunt, potestate, supremam hu - ius Pacificationis Tabulis manum imposuerunt; Omnes eti - am Cantones XIII. Sociique faedera mutua sancte se invicem observaturos antiqua & Helvetica fide sposponderunt. Quem in finem, ut curae sibi esse almam pacem testarentur, Civita - tum omnium publicis Sigillis praesentes Tabulas munive - runt die XVIII. Iulii & IX. atque XI. Augusti. Anno post natum Servatorem nostrum unicum Iesum Christum, MDCCXII.